Nhồi máu cơ tim là gì?

Nói đến nhồi máu cơ tim người ta hay nghĩ đến người cao tuổi nhưng thực tế có gì khác biệt giữa người trẻ và người già với căn bệnh này?

Nhồi máu cơ tim là tình trạng hoại tử một vùng tim, hậu quả của thiếu máu cục bộ cơ tim. Biểu hiện chủ yếu của nhồi máu cơ tim là cơn đau thắt ngực điển hình: đau nhói bóp nghẹt phía sau xương ức hoặc vùng trước tim, lan lên vai trái và mặt trong tay trái cho đến tận ngón đeo nhẫn và ngón út.

Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, kéo dài hơn 20 phút và không đỡ khi dùng thuốc giãn động mạch vành (nitroglycerin). Đau có thể lan lên cổ, cằm, vai, sau lưng, tay phải hoặc vùng thượng vị. 

Tuy nhiên có trường hợp bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim mà không có hoặc ít cảm giác đau: hay gặp ở bệnh nhân tiểu đường hoặc tăng huyết áp. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác: vã mồ hôi lạnh, khó thở, hồi hộp đánh trống ngực, nôn hoặc buồn nôn, lú lẫn… 

                                                  

Các yếu tố gây ra nhồi máu cơ tim

Nguyên nhân chủ yếu gây nhồi máu cơ tim là do vữa xơ động mạch vành động mạch vành. Mảng xơ vữa làm giảm khấu kính lòng mạch và dần dần gây tắc mạch. Tuy nhiên, mảng xơ vữa có thể không phát triển từ từ mà có thể bị nứt, vỡ ra đột ngột.

Khi mảng xơ vữa bị vỡ ra, quá trình hình thành cục huyết khối được khởi động. Quá trình này được bắt đầu với các tế bào máu đặc hiệu, gọi là tiểu cầu, tập trung tại vị trí mảng xơ vữa bị nứt. Cục máu đông có thể được hình thành ngay trên mảng xơ vữa bị nứt ra đó và gây tắc đột ngột động mạch vành.

Bên cạnh đó thì tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, stress, các bệnh bẩm sinh gây tắc mạch máu cũng dẫn đến căn bệnh này.

Bệnh không chỉ ở người cao tuổi

Đối với người cao tuổi, nhồi máu cơ tim là bệnh rất hay gặp, nguyên nhân chủ yếu là do vữa xơ động mạch ở họ đã diễn ra nhiều năm. Nhưng gần đây, số người dưới 40 tuổi bị nhồi máu cơ tim phải nhập viện đang tăng lên hàng năm, chủ yếu là do huyết khối trong lòng động mạch. Biểu hiện của nhồi máu cơ tim ở người cao tuổi và người trẻ là như nhau nhưng nguyên nhân thì có những điểm khác biệt.

Sự xuất hiện huyết khối trong lòng động mạch ở những người trẻ tuổi thường là do stress, béo phì, nghiện thuốc lá nhiều năm liền, làm khẩu kính lòng động mạch bị tắc nghẽn. Nếu như ở người cao tuổi, vấn đề vữa xơ động mạch diễn ra từ từ trong nhiều năm liền làm cho cơ tim của họ có sự thích nghi nhất định với tình trạng thiếu máu và thường họ ý thức được về bệnh tật nên không bị chủ quan.

Ngược lại, ở người trẻ tuổi, lòng động mạch đang rất sạch và trơn láng đột ngột xuất hiện huyết khối làm tắc nghẽn mạch máu nuôi cơ tim. Bản thân cơ tim ở người trẻ tuổi cũng chưa hề trải qua sự thiếu máu dần dần như người gài làm cho nó không kịp thích nghi và bị hoại tử nhanh chóng. Nguy hiểm hơn cả là người trẻ thường chủ quan không nghĩ mình mắc phải căn bệnh này nên dễ nguy hiểm đến tính mạng.

Cũng cần phải nói đến nguy cơ bẩm sinh dẫn đến tình trạng nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuổi đó là sự thiếu hụt protein C và S. Trong máu thì protein C và S được coi là các yếu tố chống lại quá trình đông máu, vì một lý do bất thường nào đó mà bẩm sinh một số ít người không có các thành phần này trong máu. Khi đó sẽ gây tăng đông trong máu dẫn đến tắc mạch nói chung, viêm tắc tĩnh mạch hay gặp nhất và một số ít bị nhồi máu cơ tim.

Nếu một bệnh nhân bị viêm tắc tĩnh mạch nhập viện, các bác sĩ thường phải kiểm tra xem có thiếu 2 yếu tố này hay không để có hướng điều trị thích hợp. Để bổ sung sự thiếu hụt 2 loại protein này, người ta sử dụng thuốc chống đông, một số trường hợp phải dùng suốt đời.

Nhồi máu cơ tim là tình trạng phải cấp cứu

Tất cả bệnh nhân nhồi máu cơ tim đều được đặt trong tình trạng cấp cứu. Ngay sau khi bệnh nhân được chuyển đến bệnh viện, phải thực hiện điều trị tái tưới máu động mạch vành ngay cho bệnh nhân bằng thuốc, phẫu thuật bắc cầu nối chủ - vành hoặc can thiệp tim mạch. Đa số bệnh nhân phải dùng lâu dài các thuốc aspirin, thuốc chẹn bêta giao cảm, thuốc statin và một thuốc ức chế men chuyển.

Những người đặc biệt chú ý đến nguy cơ nhồi máu cơ tim không phân biệt tuổi tác là người có vữa xơ động mạch, béo phì, tăng huyết áp, hút thuốc lá nhiều năm, hay uống rượu, chịu nhiều áp lực công việc như người làm kinh doanh, người bị stress, trong gia đình có người bị nhồi máu cơ tim… Những đối tượng này nếu thấy biểu hiện của bệnh cần được đưa đến bệnh viện ngay để được cấp cứu kịp thời.

Muốn phòng bệnh, mọi người cần kiểm soát cân nặng, ăn nhiều rau quả, ít muối, hạn chế mỡ, chăm tập luyện thể thao, có cuộc sống tinh thần thoải mái và tuyệt đối không hút thuốc lá.

Theo Một thế giới