Văn phòng Diện Chẩn Sống Khỏe_ Khu nhà 102 Ngõ 95 Chùa Bộc-Đống Đa-Hà Nội _ ĐT : 0906143408

Hướng dẫn lý thuyết và thực hành cơ bản cho những quí vị thực sự yêu thích Diện Chẩn . Hãy gọi cho chúng tôi để biết lịch .

Tư vấn sức khỏe , chẩn bệnh đưa ra phác đồ miễn phí.

Hiển thị các bài đăng có nhãn chất dinh dưỡng não. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn chất dinh dưỡng não. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 29 tháng 10, 2015

Phát hiện sớm suy nhược thần kinh

Suy nhược thần kinh là trạng thái loạn thần phổ biến nhất với biểu hiện: đau đầu, hồi hộp, buồn phiền, mệt mỏi, căng thẳng, mất ngủ, mệt mỏi... Bệnh thường xảy ra ở những người người từ 18 – 45 tuổi, nếu không được can thiệp sớm dễ gây hậu quả tâm lý nặng nề cho người bệnh.
Những dấu hiệu thường gặp
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến suy nhược thần kinh trong đó có căn nguyên tâm lý (chấn thương tâm thần, stress) rất đa dạng, là những căng thẳng tâm lý cấp tính hay mạn tính kéo dài như những tổn thất về người và của đột ngột, những mâu thuẫn kéo dài trong gia đình và trong công tác hay lao động trí óc căng thẳng kéo dài... khiến người ta suy nghĩ, lo lắng nhiều và sau đó rơi vào trạng thái stress...
Phát hiện sớm suy nhược thần kinh
Khi có biểu hiện bị suy nhược thần kinh cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị.
Mệt mỏi, mất ngủ và mệt mỏi kéo dài là dấu hiệu thường gặp nhất của suy nhược thần kinh. Nếu mệt mỏi bình thường (do vận động thể lực quá độ, lao động thể lực quá nặng nề dẫn đến mệt mỏi) thì dễ phục hồi, chỉ cần có thời gian nghỉ ngơi điều chỉnh, bổ sung dinh dưỡng, ngủ một giấc sẽ lấy lại sức lực như cũ. Còn nếu mệt mỏi do suy nhược thần kinh thì dường như không có nguyên nhân, nghỉ ngơi bồi dưỡng không thể phục hồi được thể lực, thậm chí người bệnh cảm thấy cơ thể suy yếu. Bên cạnh biểu hiện mệt mỏi người bệnh luôn bực bội khó chịu, không yên, khó đi vào giấc ngủ. Ở một số trường hợp suy nhược cơ thể nặng, người bệnh thường nghi ngờ mắc bệnh gì đó, vì các cơ quan khác của cơ thể cũng thường cảm thấy khó chịu, như tim hồi hộp đập nhanh, tức ngực thở gấp, chán ăn, khó chịu ở dạ dày, đôi khi tiêu chảy, táo bón, kinh nguyệt không đều.
Nhiều bệnh nhân suy nhược cơ thể mất ngủ kéo dài, cũng có một số người ngủ ít nhưng biểu hiện do suy nhược thần kinh thì ban ngày bệnh nhân thường mệt mỏi và ngủ gật. Ngồi muốn ngủ, nhưng nằm xuống lại không ngủ được và dùng thuốc an thần không có kết quả hoặc kết quả không cải thiện đáng kể.
Những hệ lụy
Người bị suy nhược thần kinh thường không được can thiệp sớm dễ gây hậu quả tâm lý nặng nề và gây tốn kém cho người bệnh. Ngoài ra, suy nhược thần kinh nếu điều trị không đúng hoặc không được điều trị bệnh nhân có nguy cơ mất khả năng lao động và tình trạng này lại làm nặng thêm dẫn đến trầm cảm lo âu. Các triệu chứng sẽ nặng thêm dễ dẫn đến tự tử, các rối loạn ám ảnh khác dễ dẫn đến nghiện rượu ở nam giới và nghiện các thuốc an thần do tự điều trị… Cuối cùng bệnh nhân có nguy cơ mất khả năng lao động và tình trạng này lại làm nặng thêm các diễn tiến trên.
Cần làm gì khi bị suy nhược thần kinh?
Khi nghi ngờ có hiểu hiện của suy nhược thần kinh, bệnh nhân cần đến khám bệnh ở các bệnh viện tâm thần, khoa tâm thần trong các bệnh viện, các phòng khám tâm thần quận huyện để được các bác sĩ khám và tư vấn cụ thể, không điều trị theo mách bảo.
Đối với bệnh nhân đã có tiền sử mắc, trong quá trình điều trị cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, dùng thuốc đúng giờ, đúng liều, không tự uống thuốc, không nghe theo bệnh nhân khác. Vì một số thuốc chữa suy nhược thần kinh có khả năng gây nghiện. Bệnh nhân nên chú ý lời dặn của bác sĩ và báo ngay bác sĩ nếu có biểu hiện bất thường do tác dụng phụ của thuốc.
Phát hiện sớm suy nhược thần kinh
Hoa quả rất tốt cho người bệnh suy nhược thần kinh
Để phòng ngừa suy nhược thần kinh cần có lối sống lành mạnh như: dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, tập thể dục, tránh lạm dụng rượu bia, tránh sử dụng thuốc kích thích... Đối với người bệnh suy nhược thần kinh, chế độ ăn cần đảm bảo đủ năng lượng với chế độ ăn thích hợp, tốt nhất là chia nhỏ bữa, ngoài bữa chính thêm 2-3 bữa phụ. Cần ăn đủ nhưng không quá no và không ăn những thức ăn khó tiêu. Thực đơn ăn uống cần đảm bảo 4 thành phần (đạm, béo, bột đường, vitamin) nhưng cần bổ sung thêm nhiều rau xanh như súp lơ, cải chíp, những loại rau nhiều axit folic và vitamin tốt cho sức khỏe, dễ ăn. Những loại hoa quả có vị thanh như thanh long, nho, cam... Nên ăn nhiều những món ăn mà mình có cảm giác ngon và thích thú. Nếu ăn uống thấy không ngon miệng thì nên chế biến món ăn loãng, dễ tiêu.

Đối với người lao động quá sức ăn uống cần đủ chất đạm, lipid ( thịt, cá, trứng...) và cần chú ý thêm chế độ nghỉ ngơi, học và làm việc hợp lý, nhất là đảm bảo giấc ngủ trưa từ 30 phút đến một giờ. Tránh những stress, tập thư giãn, tập thở là một trong những phương cách tốt giúp cơ thể điều chỉnh nhịp thở. Cần xoa bóp chân tay, nhất là vùng lưng và các khớp gối. Nếu các biểu hiện suy nhược không được cải thiện cần đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị thích hợp.


Thứ Năm, 15 tháng 10, 2015

Gây mê và những điều nên biết

Gây mê được dùng trong các bệnh viện cách đây gần 200 năm. Mặc dù có hàng triệu người trải qua các ca phẫu thuật khác nhau cần phải có sự hỗ trợ của thuốc gây mê, có nhiều sự thật về gây mê bạn nên biết.
1. Gây mê gây ra chứng quên
Gây mê toàn thân giúp bạn không căng thẳng, không đau và cũng có thể gây ra chứng quên. Một nghiên cứu năm 2012 được công bố trên tờ Annals of Neurology chỉ ra rằng thuốc gây mê hô hấp gây ra những thay đổi giống như của bệnh Alzheimer trong não chuột trưởng thành. Loại thuốc này là độc hại cho hồi răng (nếp cuộn não có hình răng cưa) - một loại tế bào giúp kiểm soát trí nhớ và học tập.
Mặc dù các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết những tác động lâu dài của gây mê, nhưng theo họ phải mất ít nhất một vài ngày để bạn có thể phục hồi trở lại sau phẫu thuật.
2. Bệnh nhân cao tuổi gây mê tăng nguy cơ sa sút trí tuệ
Theo một nghiên cứu năm 2013, bệnh nhân cao tuổi có thể mất đến 6 tháng để trở lại bình thường sau khi được gây mê trong phẫu thuật. Cụ thể, bệnh nhân dễ bị một thay đổi nhỏ về năng lực tâm thần, có thể dẫn tới tăng 35% nguy cơ sa sút trí tuệ. Các nhà nghiên cứu cho rằng điều này có thể là vì gây mê gây ra tình trạng viêm của các mô thần kinh dẫn tới rối loạn chức năng nhận thức sau phẫu thuật hoặc /và các yếu tố tiền triệu của bệnh Alzheimer như mảng bám β-amyloid.
3. Gây mê thường xuyên khi còn nhỏ có thể dẫn tới các rối loạn phát triển thần kinh
Trẻ em bị gây mê một hoặc nhiều lần trong các phẫu thuật đầu đời có thể dễ bị các rối loạn phát triển thần kinh.
Một nghiên cứu năm 2012 trên tờ Pediatrics cho biết trẻ phải gây mê phẫu thuật trước 3 tuổi tăng gấp đôi nguy cơ bị giảm khả năng học tập, bao gồm thiếu hụt về phát triển ngôn ngữ kéo dài và lập luận trước tuổi lên 10. Tuy nhiên, không thấy sự khác biệt về hành vi, theo dõi bằng mắt, sự chú ý, chức năng vận động thô hoặc tinh. Điều này cho thấy không phải tất cả các khía cạnh nhận thức đều bị ảnh hưởng bởi gây mê theo cách giống nhau.
4. Gây mê không phải là đi ngủ
Bác sĩ gây mê thường nói với bệnh nhân rằng họ sẽ chìm vào giấc ngủ nhưng sự thật là họ đang được đặt vào tình trạng hôn mê có thể phục hồi. Các nhà nghiên cứu thấy rằng não bị gây mê hoàn toàn không khác với mất ý thức sâu, hoạt động não thấp được thấy ở bệnh nhân hôn mê so với người ngủ, theo một nghiên cứu năm 2010 trên tờ New England Journal of Medicine. Các trạng thái này thể hiện những vùng não có cơ chế kết nối chung như võ não, nằm ở phía ngoài của não và đồi thị nằm ở trung tâm não. Những khu vực này thông tin với nhau để quyết định hoạt động não ở bệnh nhân gây mê.
5. Bạn có thể tỉnh dậy trong khi phẫu thuật
Bệnh nhân gây mê có thể thức dậy trong khi phẫu thuật, còn gọi là “nhận thức trong lúc gây mê”. Tình trạng hiếm gặp này xảy ra khi bệnh nhân có thể nhớ lại hoàn cảnh hoặc sự kiện, như áp lực hoặc đau, liên quan đến phẫu thuật trong khi gây mê. Tuy nhiên, các phẫu thuật viên sử dụng các thiết bị theo dõi não để đánh giá tri giác của bệnh nhân như một phương tiện để giảm nguy cơ xảy ra tình trạng này.
6. Một số người có phản ứng dị ứng hiếm với thuốc gây mê
Bệnh nhân có thể bị những phản ứng dị ứng có khả năng gây tử vong khi hít thuốc gây mê, được gọi là tăng thân nhiệt ác tính, ngay cả khi họ không có tiền sử phản ứng trước đó. MedlinePlus báo cáo rằng bệnh này, được di truyền trong gia đình, khiến thân nhiệt tăng nhanh chóng và co thắt cơ nghiêm trọng khi bệnh nhân hít thuốc gây mê. Bệnh nhân cũng có thể bị xuất huyết, nước tiểu màu nâu sẫm và đau nhức cơ không có nguyên nhân rõ ràng.
7. Người tóc hung không cần nhiều thuốc gây mê hơn
Những người tóc hung trước gây được cho là cần liều thuốc gây mê cao hơn do có gen đặc hiệu gọi là thụ thể melanocortin-1(MC1R). Loại gen này được tin là làm giảm sự nhạy cảm của bệnh nhân với thuốc gây mê, cho tới khi một nghiên cứu năm 2012 trên tờ Anaesthesia and Intensive Care chứng minh khác. Các nhà nghiên cứu phát hiện thấy không có sự khác biệt trong quá trình gây mê, đau POCD, nôn và buồn nôn hoặc chất lượng phục hồi chung ở người tóc hung và tóc sẫm hơn.
8. Những người hút thuốc có thể cần liều gây mê cao hơn những người không hút thuốc
Những người hút thuốc và những người hít khói thuốc lá do người khác hút có thể cần nhiều thuốc gây mê hơn trong khi phẫu thuật. Một nghiên cứu gần đây được trình bày trong Hội thảo của Hội Gây mê châu Âu tổ chức ở Berlin, Đức năm 2015 chỉ ra rằng những phụ nữ hút thuốc cần nhiều thuốc gây mê hơn 38% so với những người không hút và 17% so với người hít khói thuốc lá thụ động. Khói thuốc được biết là gây rối loạn chức năng hô hấp trong khi gây mê, làm cản trở khả năng dung nạp thuốc giảm đau của bệnh nhân.


Thứ Tư, 14 tháng 10, 2015

Tổng quan về bệnh dại

Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virut dại gây ra, bệnh chủ yếu của súc vật (chó, mèo...) lây sang người qua đường da và niêm mạc.

1. Đại cương

1. Định nghĩa:

Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virut dại gây ra, bệnh chủ yếu của súc vật (chó, mèo...) lây sang người qua đường da và niêm mạc.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh chủ yếu là trạng thái kích thích tâm thần vận động hoặc một hội chứng liệt kiểu Landry. Khi phát bệnh gây tử vong 100%.

2. Mầm bệnh:

- Là virut dại, thuộc họ Rhabdovirus, có cấu tạo ARN và có bao ngoài.

- Pasteur chia vi rut dại ra làm 2 loại:

+ Virut dại đường phố: có độc lực mạnh, gây bệnh dại ở súc vật và người.

+ Virut dại cố định: là virut dại được nuôi cấy và thích ứng trong phòng thí nghiệm, đã giảm, mất độc lực và không gây bệnh dại. Được dùng để điều chế vacxin vì có cùng kháng nguyên với virut dại đường phố.

- Sức đề kháng:

+ Có sức đề kháng kém: Bị bất hoạt nhanh chóng bởi xà phòng, Ether, cồn Iôt, ở 60oC chết trong 5 phút, ở 100oC chết trong 1 phút.

+ Tuy vậy, ở nhiệt độ phòng: virut có thể sống được từ 1 - 2 tuần. Vì vậy, đồ vật dính nước bọt chó dại, người bị dại được coi là nguy hiểm.

3. Nguồn bệnh:

- Là các loài dã thú bị dại như: Chó sói, chồn, cáo... và cả loại dơi Vampire hút máu bò ở Nam Mỹ.

- Là gia súc bị dại: Phổ biến nhất là chó, mèo và có thể là lừa, ngựa, bò, cừu, lợn...

4. Đường lây:

- Qua da và niêm mạc: Virút dại có trong nước bọt của súc vật bị dại không bao giờ qua được da lành. Rất hiếm gặp mắc bệnh dại qua đồ vật trung gian bị dính nước bọt chó dại, người bị dại... mà trên người lành sẵn có vết thương...

- Qua đường hô hấp: Gặp ở Nam Mỹ, khi người vào hang động có loài dơi mang virut dại cư trú.

5. Sức thụ bệnh và miễn dịch:


- Sức thụ bệnh: tất cả các loài động vật máu nóng như người, gia súc, dã thú (đặc biệt động vật ăn thịt) đều có thể bị bệnh dại.

- Sau khi phát bệnh ở người tử vong 100%.

- Người chỉ thu được miễn dịch sau khi tiêm vacxin đủ liều. Kháng thể trung hòa tồn tại trong nước 3 tháng. Nếu tiêm nhắc lại lần 2 thì kháng thể tồn tại nhiều năm.

2. Cơ chế bệnh sinh và giải phẫu bệnh lý:

1. Cơ chế bệnh sinh:

Từ vết thương (do bị cắn, cào, liếm) virut theo đường dây thần kinh ngoại vi lên não gây tổn thương các tế bào thần kinh trung ương, đặc biệt là vùng sừng Amon, hành não.

Virut có trong nước bọt chó dại, 10 ngày trước khi phát bệnh.

Bệnh cảnh lâm sàng là do tình trạng não viêm.

2. Giải phẫu bệnh:

Cơ quan tổn thương chính trong bệnh dại là não, tuỷ. Với tính chất não viêm từng chỗ, tổn thương cả chất xám lẫn chất trắng. Vùng não hay bị tổn thương là: Sừng Amon, vỏ não, hành não.

3. Lâm sàng

1. Thời kỳ ủ bệnh:

Từ 10 ngày đến trên 1 năm. Trung bình từ 20 ngày đến 60 ngày. Nếu số vết cắn nhiều, sâu và vị trí cắn ở gần thần kinh trung ương và giầu mạng lưới thần kinh (đầu, mặt, cổ, bàn tay) thì thời kỳ ủ bệnh sẽ ngắn.

Trước khi phát bệnh có thể có tiền triệu: lo lắng, thay đổi tính tình, có cảm giác ngứa, đau ở nơi bị cắn.

2. Thời kỳ toàn phát: Có 2 thể bệnh sau:

3.2.1. Thể hung dữ hoặc co cứng: Biểu hiện bệnh là một tình trạng kích thích tâm thần vận động là chủ yếu.

- Khi thì bệnh nhân trở nên hung tợn, điên khùng, gây gổ, đập phá lung tung và nhanh chóng tiến tới hôn mê và tử vong.

- Khi thì ở trạng thái kích thích vận động là chủ yếu với biểu hiện: co cứng, run rẩy tứ chi, co giật, co thắt họng và thanh khí quản gây triệu chứng sợ nước.

Khát không dám uống, chỉ nhìn thấy hoặc nghe thấy tiếng nước chảy cũng gây tăng co thắt họng và rất đau.

Tình trạng co thắt này tăng lên mỗi khi có kích thích dù rất nhỏ vào các giác quan như: luồng gió nhẹ, mùi vị, ánh sáng.v.v..

Nét mặt luôn căng thẳng, hoảng hốt, mắt sáng và đỏ, tai thính, có thể có tình trạng kích thích sinh dục.

Sốt tăng dần, vã mồ hôi, tăng tiết đờm dãi, rối loạn tim mạch và hô hấp, xuất hiện nhiều ảo giác.

Các triệu chứng nặng dần lên và tử vong trung bình sau 3 đến 5 ngày do ngừng hô hấp và ngừng tim.

3.2.2. Thể liệt: ít gặp hơn thể trên. Thường gặp ở người bị chó dại cắn đã tiêm vacxin nhưng muộn. Thường không có triệu chứng sợ nước, sợ gió.

Lúc đầu có thể thấy đau nhiều vùng cột sống, sau đó xuất hiện hội chứng liệt leo kiểu Landry: Đầu tiên liệt chi dưới, sau đó rối loạn cơ vòng, rồi liệt chi trên. Khi tổn thương tới hành não thì xuất hiện liệt thần kinh sọ, ngừng hô hấp và tuần hoàn. Tử vong sau 4 đến 12 ngày.

4. Chẩn đoán

1. Chẩn đoán xác định: Dựa vào các yếu tố sau:

- Có tiền sử bị súc vật (chó, mèo...) cắn, cào, liếm hoặc làm thịt các súc vật có biểu hiện bị dại như: chó, mèo đột ngột trở nên hung dữ không có lý do, cắn xé lung tung, cắn nhiều người hoặc thay đổi tính nết như lấm lét, ủ dột, nằm xó tối.

- Các triệu chứng lâm sàng của bệnh dại

- Xét nghiệm:

+ Xác định virut dại từ các bệnh phẩm: nước mắt, nước bọt, dịch não tuỷ, mảnh sinh thiết não, da bằng phương pháp miễn dịch huỳnh quang. Trả lời kết quả sau 2 giờ.

+ Phân lập virút dại từ các bệnh phẩm trên bằng phương pháp nuôi cấy tế bào. Trả lời trong 24 giờ. Thực tế, cả hai phương pháp trên ít được áp dụng và khó thực hiện.

+ Nếu bệnh nhân tử vong: Tìm tiểu thể Negri trong não ở vùng sừng Amon và các tổn thương viêm não không đặc hiệu bằng kính hiển vi điện tử.

2. Chẩn đoán phân biệt:

4.2.1. Thể hung dữ phải chẩn đoán phân biệt với:

- Chứng ngộ độc rượu cấp: cũng đột ngột xuất hiện điên cùng với nhiều ảo giác. Nhưng khác dại là không có co thắt họng, không rối loạn hô hấp. Cơn điên cuồng liên tục chứ không từng cơn như bệnh dại. Có tiền sử nghiện rượu. Không có tiền sử bị chó, mèo cẵn.

- Loạn tâm thần cấp: cũng kích động đập phá, la hét liên tục nhưng không có tiền sử bị chó cắn... Nếu bị chó cắn thì rất khó phân biệt, phải điều trị thử và theo dõi tiến triển để phân biệt.

4.2.2. Thể co cứng có sợ nước cần chẩn đoán phân biệt với:

- Viêm não do các virút khác: Không có tiền sử bị chó, mèo cắn, cào.

- Uốn ván thể sợ nước: Có dấu hiệu cứng hàm đầu tiên sau mới xuất hiện co thắt họng. Co cứng toàn bộ cơ liên tục. Không nhất thời như bệnh dại.

- Bệnh tưởng bị bệnh dại sau khi bị chó thường cắn, gặp ở người lo sợ quá mức. Bệnh nhân cũng sợ nước nhưng không sợ gió. Dùng thuốc an thần có thể bớt. Đôi khi cũng phải theo dõi một thời gian mới phân định được.

4.2.3. Dại thể liệt cần chẩn đoán phân biệt với:

- Bệnh bại liệt ở trẻ em: Thường nhức đầu có sốt cao, viêm đường hô hấp. Rối loạn tiêu hóa và đau cơ. Khi xuất hiện liệt thì có tính chất: Không có thứ tự nhất định, liệt nhẽo, không đối xứng, thường liệt ở gốc chi - không có tiền sử bị chó cắn, mèo cào.

- Viêm não, tuỷ, viêm đa rễ và dây thần kinh sau tiêm vacxin, chế từ tổ chức thần kinh của súc vật đã trưởng thành (cừu, dê...). Xuất hiện liệt từ 1 đến 4 tuần sau tiêm mũi đầu. Điều trị bằng Corticoid có hy vọng khỏi được.

- Viêm tuỷ leo thể Landry do các nguyên nhân khác.

5. Điều trị - Dự phòng

1. Điều trị tại chỗ vết thương sau khi bị súc vật cắn:

Sau khi bị súc vật (chó, mèo...) cắn, cào phải rửa, dội thật kỹ vết thương bằng nước xà phòng; sau đó rửa lại vết thương bằng nước lọc và lau khô sát trùng vết thương bằng các thuốc sẵn có như: cồn, cồn iôt, Ete... Tránh khâu vết thương sớm trừ vết thương ở mặt. Có thể tiêm phòng uốn ván và cho kháng sinh.

2. Điều trị huyết thanh kháng dại ( serum anti-rabies ):

Chỉ dùng cho các trường hợp bị cắn nặng: như vết cắn rộng, sâu, nhiều vết cắn, bị cắn ở đầu, mặt, cổ, tay bởi một con vật có biểu hiện dại.

Yêu cầu: - Tiêm càng sơm sau khi bị cắn càng có hiệu quả tốt.

- Tiêm trước khi tiêm vacxin

Cách tiêm: Có 2 loại huyết thanh kháng dại:

- Huyết thanh kháng dại khác chủng lấy từ ngựa đã miễn dịch cao. Tiêm miễn dịch 1 lần duy nhất 40 UI/kg nặng. Có thể tiêm quanh vết cắn.

Để tránh tai biến sốc phản vệ có thể tiêm theo phương pháp Besredka và dùng thuốc kháng Histamin tổng hợp và chỉ tiêm ở các trung tâm chống dại.

- Globulin miễn dịch, đồng chủng, đặc hiệu kháng dại. Tiêm bắp, vị trí ở mông một liều duy nhất là 20 UI/kg nặng. Ưu điểm: Không có tai biến, chịu đựng tốt, nhưng có nhược điểm là giá thuốc cao.

3. Tiêm vacxin:

3.1. Chỉ định:

- Khi bị liếm, trên da có vết thương, bị cào, cắn bởi súc vật bị dại hoặc nghi ngờ bị dại mà con vật ấy đã bị giết chết (mà không có điều kiện xét nghiệm để khẳng định bị dại hay không), hoặc đã trốn mất hoặc bị động vật hoang dã cắn.

- Khi bị súc vật có vẻ khỏe mạnh cắn, phải theo dõi súc vật trong vòng 10 ngày. Nếu thấy có bất kỳ biểu hiện ốm hoặc thay đổi tính tình cần tiêm ngay. Còn nếu vẫn khỏe thì không cần tiêm.

3.2. Một số loại vacxin và cách tiêm:

-Vacxin cổ điển của Pasteur: được chế từ virut cố định, nuôi cấy trong tổ chức thần kinh của súc vật đã trưởng thành được làm giảm độc (như vacxin Fermi hoặc Hemip) hoặc đã bị giết chết (vacxin Semple). Loại này phải tiêm nhiều mũi và hay có tai biến thần kinh, nên ngày nay rất ít được dùng.

- Vacxin Fuenzalida: được chế từ virut cố định cấy ở não chuột nhắt trắng mới đẻ được bất hoạt bằng b Propiolacton. Tiêm 6 mũi trong da cách nhau 1 ngày với liều 0,2 ml/mũi cho người lớn và 0,1 ml/1mũi cho trẻ con. Đây là vaxin của Việt Nam. Vacxin này có thể gây ra tai biến:

+ Dị ứng: tại nơi tiêm: Sần, quầng, ngứa. Toàn thân: Sốt, phát ban. Điều trị bằng thuốc kháng Histamin.

+ Tai biến thần kinh: Viêm dây thần kinh, viêm đa rễ và dây thần kinh, viêm tuỷ, viêm não tuỷ. Loại tai biến này nặng nhưng ít gặp; điều trị bằng Corticoid.

- Vacxin của Viện Merieux (Pháp): được chế từ virut cấy trên tế bào lưỡng bội của người (tiêm rất an toàn) được bất hoạt bằng b Propiolacton. Mỗi mũi tiêm: 1ml, tiêm dưới da (không được tiêm bắp). Cách tiêm:

+ Khi bị cắn nhẹ và vừa: Tiêm 5 mũi vào các ngày (N): N0, N3, N7, N14, N30 hoặc N0 tiêm 2 mũi ( sáng-chiều ), N7, N21 (4 mũi ngắn) hơn.

+ Khi bị cắn nặng: N0 tiêm huyết thanh kháng dại, sau đó tiêm vacxin N0, N3, N7, N14 và N30 ; hoặc N0x2, N7, N21.

- Vacxin của Viện Pasteur (Pháp): được chế từ virut cố định cấy trên tế bào thận của bào thai bò, được bất hoạt bằng b Propiolacton, tiêm rất an toàn. Mỗi mũi tiêm 2 ml dưới da (không tiêm bắp). Ngày tiêm: giống như vacxin của Merieux.

4. Điều trị khi đã lên cơn dại:

- Hiện nay chưa có thuốc gì có thể cứu sống bệnh nhân khi đã lên cơn dại. Chỉ điều trị triệu chứng: An thần, để ở nơi yên tĩnh, riêng biệt.

- Bệnh dại được coi là bệnh tối nguy hiểm nên khi săn sóc phải mặc đầy đủ trang bị (mũ, mạng, quần áo, găng tay, ủng), rửa tay xà phòng kỹ sau khi săn sóc rồi sát trùng bằng cồn, Ete. Các đồ vật (vải, dụng cụ riêng của bệnh nhân...) cần đốt huỷ. Các đồ sắt, giường, tủ, sàn nhà... cần lau rửa bằng xà phòng và phun thuốc khử trùng.

5. Phòng bệnh:

- Tiêm vacxin phòng dại bắt buộc cho gia súc, đặc biệt là chó, mèo.

- Tiêm vacxin phòng dại cho một số người có nghề nghiệp tiếp xúc nhiều với súc vật như: Thú y, chăn nuôi gia súc ( chó, mèo...) chuyên nghiệp...